بررسی تغییرات مکانی الگوهای پوسته‌های زیستی خاک در تپه‌های مشرف بر تالاب آجی‌گل

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

راشین محمدی ¹

محسن حسینعلی زاده ¹

علی محمدیان بهبهانی ¹

واحدبردی شیخ ²

جهانگیر محمدی ³

نرگس کریمی‌نژاد ⁴

¹ گروه مدیریت مناطق بیابانی، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

² گروه آبخیزداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

³ گروه جنگلداری، دانشکده علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

⁴ گروه مهندسی منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

10.22067/geoeh.2026.100719.1698

چکیده

پوسته‌های زیستی خاک مهندسان بوم‌سازگان‌های خشک هستند، اما پویایی‌های آن‌ها در تالاب با مساحت حدود۳۲۰ هکتار ناشناخته است. پژوهش حاضر این الگوها را با استفاده از تصویربرداری پهپاد با تفکیک مکانی ۱۰ سانتی‌متر در سه بازه زمانی کلیدی نماینده رژیم هیدرولوژیک و فنولوژیک (اسفند ۱۴۰۰، مرداد ۱۴۰۱ و آبان ۱۴۰۲) و تحلیل‌های آماری نقطه‌ای (توابع g(r)، g₁₂(r) و Kmm(r)) و آنالیزهای SEM/EDAX بررسی می‌کند. نتایج نشان داد که پوسته‌ها از الگوی خوشه‌ای چندمقیاسی پیروی می‌کنند که شدت آن به‌طور تحت تأثیر رژیم رطوبتی تغییر می‌یابد. در اوج تنش خشکی (مرداد)، شدت خوشه‌بندی به حداکثر مقدار خود (50 g(r)≈) رسید و دامنه اثر آن از ۱۵۰ متر در فصل مرطوب به ۷۰ متر کاهش یافت. تحلیل دومتغیره، جذب فضایی مثبت و تسهیل‌گری اکولوژیکی را در فواصل کوتاه تأیید کرد، در حالی که تابع همبستگی نشاندار، رقابت فضایی در مقیاس محلی (کمتر از 20 متر) و غلبه توپوگرافی در مقیاس چشم‌انداز (بیشتر از 270 متر) را آشکار ساخت. از منظر ژئوشیمیایی، آنالیزهای ریزساختاری چهار مرحله توالی تکاملی را آشکار ساختند که بر این اساس، نسبت کربن به سیلیس به‌عنوان قوی‌ترین شاخص مقاومت مکانیکی پوسته‌ها در برابر فرسایش معرفی می‌شود. این یافته‌ها چارچوبی نوین برای پایش پویایی فضایی جوامع زیستی حساس ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

آماره‌های مکانی

تحلیل الگوی نقطه‌ای

توالی اکولوژیکی

پهپاد

موضوعات

• ریزگردها

---