مرور نظام‌مند بر پژوهش‌های ارزیابی آسیب‌پذیری زلزله در ایران

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سیامک طهماسبی ¹

سیدعلی بدری ²

بهمن طهماسی ¹

حسین حسین پور ¹

¹ گروه آموزشی جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

² تهران

10.22067/geoeh.2026.99828.1684

چکیده

به جهت قرارگیری در یکی از فعال‌ترین کمربندهای لرزه‌ای جهان، ارزیابی آسیب‌پذیری در ایران نقش مهمی در مدیریت ریسک بلایا دارد. هدف این پژوهش، بررسی نظام‌مند مطالعات داخلی برای شناسایی روندها، رویکردها و خلأهای پژوهشی است.
این پژوهش با استفاده از روش مرور نظام‌مند و بر اساس چارچوب PRISMA انجام شده است. در این فرآیند، مقالات مرتبط پس از طی مراحل شناسایی، غربالگری و انتخاب، گردآوری شدند و سپس با بهره‌گیری از نرم‌افزار MAXQDA و از طریق کدگذاری کیفی، الگوهای مفهومی، روش‌شناختی و محتوایی مطالعات استخراج شد.
یافته‌ها نشان می دهد مطالعات آسیب‌پذیری زلزله در ایران روند رو به رشد داشته و عمدتاً بر مناطق شهری و چند استان خاص، به‌ویژه تهران، متمرکز بوده‌اند. بسیاری از این پژوهش‌ها فاقد چارچوب نظری مشخص هستند و بیشتر بر تجمیع شاخص‌ها تکیه دارند و اغلب مطالعات مبتنی بر رویکردهای شاخص‌محور در محیط GIS هستند.
با وجود رشد کمی مطالعات در حوزه آسیب‌پذیری زلزله در ایران، این حوزه با چالش‌هایی همچون ضعف در بنیان‌های نظری و محدودیت در روش‌های تحلیلی مواجه است. بنابراین، ارتقای چارچوب‌های مفهومی، توسعه رویکردهای یکپارچه، و تقویت پیوند میان پژوهش و سیاست‌گذاری، از الزامات اساسی برای بهبود کیفیت ارزیابی آسیب‌پذیری و افزایش کارایی آن در مدیریت ریسک بلایا بشمار می‌رود.

کلیدواژه‌ها

ارزیابی آسیب‌پذیری

زلزله

مخاطرات

مرور نظام مند

ایران

موضوعات

• مخاطرات محیط ‌های روستایی

---