حوضۀ سفیدرود در شمالغرب ایران بهعنوان یکی از مناطق فعال تکتونیکی در زون البرز-ایران مرکزی، دارای پیچیدگیهای زمینساختی قابلتوجهی است. این مطالعه با استفاده از الگوهای ریاضی - هندسی، بهویژه دنبالۀ فیبوناچی و نسبت طلایی، به همراه روشهای آماری پیشرفته شامل توزیع گاما، آزمون کای دو و تحلیل فیشر، به بررسی وضعیت مورفوتکتونیکی و نئوتکتونیکی این حوضه و زیرحوضههای آن پرداخته است. دادههای توپوگرافی و ساختاری از نقشهها و تصاویر ماهوارهای استخراج و با استفاده از GIS تحلیل شدند. سپس، بر اساس یک چارچوب کمّی مبتنی بر نسبتهای فیبوناچی، دادهها به پنج طبقه از نظر شدت فعالیت مورفوتکتونیکی طبقهبندی گردیدند. نتایج نشان داد که 96 درصد از سطح حوضه در محدوده مورفوتکتونیک ضعیف تا شدید قرار دارد و تنها چهار درصد از حوضه، تحت فعالیت نئوتکتونیکی قرار دارد، که عمدتاً در امتداد درۀ قزلاوزن- شاهرود با فعالیت نئوتکتونیکی شدید مشخص میشود. تحلیلهای گاما، تعادل دینامیکی حوضه را با مقادیر چولگی (0.7171) و کشیدگی (0.782) تأیید کردند. علاوهبراین، تحلیل کای دو نشان داد که زیرحوضهها از نظر فعالیتهای مورفوتکتونیکی مستقل هستند، اما تحلیل فیشر برجسته کرد که تمام زیرحوضهها در یک ساختار ارگودیک مشترک عمل میکنند. این یافتهها حاکی از وجود یک سیستم سایبرنتیکی منفی دارای حافظه نمایی است که حوضه را به سمت سطح اساس (دریای خزر) در حال تنظیم کردن است.
Agard, P., Omrani, J., Jolivet, L., & Mouthereau, F. (2005). Convergence history across Zagros (Iran): Constraints from collisional and earlier deformation. International Journal of Earth Sciences, 94(3), 401–419. https://doi.org/10.1007/s00531-005-0481-4
Allen, M. B., Ghassemi, M. R., Shahrabi, M., & Ashi, M. (2003). Accommodation of late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range, northern Iran. Journal of Structural Geology, 25(5), 659–672. https://doi.org/10.1016/S0191-8141 (02)00064-0
Asadpour, A. (2018). Recovering the spatial structure and planting plan of Sa’ad al-Jang garden in Shiraz based on Trens Odanell’s memories[Spatial analysis of historical gardens]. Journal of Warm and Arid Architecture,7, 23–42. [In Persian] https://doi.org/10.29252/ahdc.2018.1421
Berberian, M. (1983). The southern Caspian: a compressional depression floored by a trapped, modified oceanic crust. Canadian Journal of Earth Sciences, 20(2), 163–183. https://doi.org/10.1139/e83-015
Berberian, M. (1995). Master “blind” thrust faults hidden under the Zagros folds: active basement tectonics and surface morphotectonics. Tectonophysics, 241(3-4), 193-224. https://doi.org/10.1016/0040-1951(94)00185-C
Berberian, M., & King, G. C. P. (1981). Towards a Paleogeography and Tectonic Evolution of Iran. Canadian Journal of Earth Sciences, 18(2), 210–265. https://doi.org/10.1139/e81-019
Bililan, L., & Hassanpour Lamr, S. (2019). Geometric patterns and golden proportions: A common language of architecture and art in the historical village of Abyaneh. Journal of Warm and Arid Architecture,9, 45–68. [In Persian] https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26453711.1398.7.9.3.2
Feizolahbeigi, A., Lourenço, P. B., Golabchi, M., Ortega, J., & Rezazadeh, M. (2021). Discussion of the role of geometry, proportion and construction techniques in the seismic behavior of 16th to 18th century bulbous discontinuous double shell domes in central Iran. Journal of Building Engineering, 33, 101575. https://doi.org/10.1016/j.jobe.2020.101575
Guest, B., Horton, B. K., Axen, G. J., Hassanzadeh, J., & McIntosh, W. C. (2007). Middle to late Cenozoic basin evolution in the western Alborz Mountains: Implications for the onset of collisional deformation in northern Iran. Tectonics, 26(6). https://doi.org/10.1029/2006TC002091
Hashemi Zarjabad, H., Ziaieniya, M. H., & Ghorbani, H. R. (2015). Revisiting the Analysis of Geometrical Principles and Golden Proportions in Shokatieh School. Iranian Journal of Archaeological Studies,5(9), 207–222. [In Persian] https://journals.basu.ac.ir/article_1296.html
Khattab, M. A., Radwan, A. E., El‐Anbaawy, M. I., Mansour, M. H., & El‐Tehiwy, A. A. (2023). Three‐dimensional structural modelling of structurally complex hydrocarbon reservoir in October Oil Field, Gulf of Suez, Egypt. Geological Journal, 58(11), 4146-4164. https://doi.org/10.1002/gj.4748
Makar, K., & Rubin, A. (2017). Learning about statistical inference. International Handbook of Research in Statistics Education, 261-294. https://doi.org/10.1007/978-3-319-66195-7_8
Marples, C. R., & Williams, P. M. (2022). The golden ratio in nature: A tour across length scales. Symmetry, 14(10), 2059. https://doi.org/10.3390/sym14102059
Mehrnia, S. R. (2017). Identifying Spatial Patterns of Earthquakes in Western Iran Using the Fibonacci Method. Environmental Risk Management Journal,4(3), 215–229. [In Persian] https://journals.ut.ac.ir/article_64799.html
Memarzadeh, R., Hosseinzadeh Lotfi, F., Jahanshahlu, L., & Dehqan Toranposhti, A. (2022). Ranking Fire Stations Using Fibonacci sequence Technique: Case Study—District 10, Tehran. Operations Research in Engineering Applications (Applied Mathematics),19(72), 99-122. [In Persian] http://dx.doi.org/10.52547/jamlu.19.1.99
Mohajjel, M., & Fergusson, C. L. (2014). Jurassic to Cenozoic tectonics of the Zagros Orogen in northwestern Iran. International Geology Review, 56(3), 263-287. https://doi.org/10.1080/00206814.2013.853919
Nassef, A. S. E. (2015). Fibonacci sequence and golden ratio in new formula of predicting cracks propagation in reinforced concrete tie. International Journal of Damage Mechanics, 24(8), 1214-1226. https://doi.org/10.1002/suco.201300077
Radfar, A., Chakdel, A. R., Nejati, A., Soleimani, M., & Taati, F. (2019). New insights into the structure of the South Caspian Basin from seismic reflection data, Gorgan Plain, Iran. International Journal of Earth Sciences, 108, 379-402. https://doi.org/10.1007/s00531-018-1659-x
Salehipoor Milani, A., Yamani, M., Moghimi, E., Lak, R., Jafarbigloo, M., & Mohamadi, A. (2018). Effect of The Urmia Lake level fluctuations Based on lake terraces sediments characteristics. Quantitative Geomorphological Research, 6(1), 1-20. [In Persian] https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22519424.1396.6.1.1.8
Scholz, C. H., & Aviles, C. A. (1986). The fractal geometry of faults and faulting. Earthquake Source Mechanics, 37, 147-155. https://doi.org/10.1029/GM037p0147
Scholz, C. H., Dawers, N. H., Yu, J. Z., Anders, M. H., & Cowie, P. A. (1993). Fault growth and fault scaling laws: Preliminary results. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 98(B12), 21951-21961. https://doi.org/10.1029/93JB01008
Sharma, V. (2009). Deterministic chaos and fractal complexity in the dynamics of cardiovascular behavior: perspectives on a new frontier. The Open Cardiovascular Medicine Journal, 3, 110. https://doi.org/10.2174/1874192400903010110
Stepanov, P. Y., & Gomanyuk, J. A. (2023). Mathematical modeling of seismic wave kinematics in complex media. Moscow University Geology Bulletin, 78(1), 167-179. https://doi.org/10.3103/S0145875223010179
Tiwari, J., Goswami, P. K., & Bhakuni, S. S. (2021). Pattern of active crustal deformation in a part of a lesser Himalayan Tectonic Window, Himachal Pradesh, India. Quaternary International, 592, 111-120. https://doi.org/10.1016/j.quaint.2021.03.043
Turner, J. C. (1999). On Vector Sequence Recurrence Equations in Fibonacci Vector Geometry. In Applications of Fibonacci Numbers: Volume 8 (pp. 353-368). Dordrecht: Springer Netherlands. https://doi.org/10.1007/978-94-011-4271-7_32
Turner, J. C., & Shannon, A. G. (1998). Introduction to a Fibonacci geometry. In Applications of Fibonacci Numbers: Volume 7 (pp. 435-448). Dordrecht: Springer Netherlands. https://doi.org/10.1007/978-94-011-5020-0_48
Yin, A., & Harrison, T. M. (2000). Geologic evolution of the Himalayan-Tibetan orogen. Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 28(1), 211-280. https://doi.org/10.1146/annurev.earth.28.1.211
Ziaieniya, M. H., & Hashemi Zarjabad, H. (2016). The Golden Proportion and System of Islamic– Iranian proportions in Qaen Mosque. Journal of Maremat & Memari-e Iran, 6(11), 89-100. [In Persian] https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23453850.1395.6.11.7.0
