ظرفیت‌سنجی میزان خطرپذیری سکونتگاه‌های حوضه آبریز تهلابِ سیستان و بلوچستان از سیلاب های اتفاقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه بجنورد

2 کارشناس ارشد مخاطرات محیطی،دانشگاه سیستان و بلوچستان

3 دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

سیل یکی از پدیده های مخرب طبیعی است که فعالیتهای انسانی و سکونتگاههای بشری را بشدت تحت تاثیر قرارداده است. پژوهش حاضر با هدفِ شناسایی سکونتگاه‌های مستعد خطرپذیری سیلاب‌های اتفاقی حوضه‌ی آبریزِ خشکِ تهلاب در استان سیستان و بلوچستان انجام گرفته‌است.حوضه آبریز تهلاب با وسعت 8540 کیلومتر مربع و اقلیم خشک و پوشش گیاهی فقیر دارای مسیل‌های خشک فراوانی است که نشان‌دهنده شرایط سیلابی حوضه در زمان رخداد رگبارهای ناگهانی است. روش تحقیق توصیفی و تحلیل و نوع آن کاربردی است روش جمع آوری داده ها استفاده از 12پایگاه داده شامل جاده، آبادی، خاک، شیب، ارتفاع، بارش، پوشش گیاهی، زمین شناسی، کاربری اراضی، آبراهه اصلی، آبراهه فرعی و تراکم زهکشی حوضه بوده است.داده ها با استفاده از نظر کارشناسان خبره اصلاح و در 3 مرحله مورد تحلیل قرار گرفت. ابتدا میزان اهمیت داده‌ها با استفاده از روشANP، در محیط نرم افزار Superdecisionاز عدد 1تا10 ارزش‌گذاری شد.در گام سوم در محیط Arc GIS و بر اساس میزان اهمیت، هر لایه به 4 طبقه پرخطر، کم‌خطر، خطر متوسط و بدون خطر طبقه‌بندی شد. درگام چهارم، با استفاده از ابزار همپوشانی وزنی، نقشۀ پهنه‌بندی خطر سیلاب حوضۀ آبریز تهلاب تهیه گردید.نتایج نشان داد که ازمیان 12 لایۀ ‌فوق، آبراهه‌اصلی، شیب، کاربری‌اراضی و بارش بیشترین نقش را در تعیین پتانسیل خطر سیل‌خیزی محدوده تحقیق دارند. بر اساس یافته‌های تحقیق در مناطق سیل‌خیز و خطرپذیر، 24 سکونتگاه از مجموع 68 سکونتگاه، در محدوده پتانسیل خطرزیاد تا خطر بسیارزیاد واقع گردیده‌اند و نیاز به برنامه‌ریزی مناسب جهت کاهش خطر سیلاب در این سکونتگاه‌ها امری ضروریست.

کلیدواژه‌ها


CAPTCHA Image