بررسی اثر اقلیم بر فرآیند هوازدگی سنگ ها (مطالعه موردی: حوزه آبخیز تالار)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی ساری

2 دانشجوی دکترای آبخیزداری کشاورزی و منابع طبیعی ساری

چکیده

رسالت این مقاله تعیین انواع و شدت هوازدگی ‌و مناطق موفوژنتیک باتوجه به اقلیم حاکم در آبخیز تالار مازندران است. هوازدگی سنگها شامل تجزیه و تخریب ساختار سنگ، تشدید فرسایش، فروپاشی تحت نیروی جاذبه، ایجاد اشکال وناهمواریها، حتی تراکم و تشکیل مواد معدنی و خاک است. به‌علت موقعیت خاص استان مازندران، واقع شدن بین دریا و سلسله جبال البرز، تنوع اقلیمی هم از جنوب به شمال درحوضه‌ها حاکم است. از طرف دیگر در آبخیز تالار تاکنون هوازدگی سنگ‌ها با هیچ روشی مطالعه نشده است و درنتیجه شناخت دقیقی از نوع فرآیند هوازدگی و مناطق مورفوژنتیکی دراین حوضه وجود ندارد. به‌منظور پهنه-بندی وضیعت هوازدگی و مناطق ژئومورفوژنیک براساس مدل‌های لویس پلتیر حوزه، داده-های اقلیمی ‌شامل میانگین بارش و دمای سالانه 8 ایستگاه هواشناسی‌ که دارای داده و طول دوره آماری‌(1345-1395) بودند، ازسازمان هواشناسی تهیه شد، در پایگاه داده درمحیطArc GIS ثبت گردید. سپس روند دما و بارش حوزه آبخیز تالار مربوط به هر ایستگاه تعیین گردید. در ادامه رژیم‌های هوازدگی و مورفوژنتیکی در آبخیز تالار از روی نمودارهای مربوط تعیین گردید. پس از دادن ارزش وزنی به آن‌ها در پایگاه داده ثبت و نقشه‌های مربوط درمحیطArc GIS تولید شدند. نتایج حاصل نشان داد حوزه آبخیز تالار از نظر مورفوژنتیکی در سه منطقه نیمه‌خشک، ساوان و معتدل قرار می‌گیرند. در این میان بیشترین مساحت مربوط به منطقه ساوان(50%) و کمترین به منطقه معتدل می‌باشد.از نظر وضعیت هوازدگی، سه نوع هوازدگی شیمیایی متوسط، هوازدگی مکانیکی کم و هوازدگی خیلی کم در این حوضه اتفاق می‌افتد، که هوازدگی شیمیایی متوسط دارای بیشترین مساحت است.

کلیدواژه‌ها


CAPTCHA Image
  • تاریخ دریافت: 05 خرداد 1400
  • تاریخ بازنگری: 24 مهر 1400
  • تاریخ پذیرش: 29 مهر 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 29 مهر 1400