جغرافیا و مخاطرات محیطی

جغرافیا و مخاطرات محیطی

مکان‌یابی بهینه ایستگاه‌های آتش‌نشانی در شهر مشهد

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشگاه فردوسی مشهد/ شهرداری مشهد
چکیده
استقرار هر عنصر شهری در موقعیت فضایی- کالبدی خاصی از سطح شهر، تابع اصول و قواعد و سازوکار (مکانیسم‌های) خاصی است که در صورت رعایت شدن به موفقیت و کارایی عملکردی آن عنصر در همان مکان مشخص خواهد انجامید؛ در غیر این صورت چه‌بسا مشکلاتی بروز کند. ایستگاه‌های آتش‌نشانی به‌عنوان مکانی جهت استقرار تأسیسات و تجهیزات امداد و نجات، از جمله مراکز مهم و حیاتی خدمات‌رسانی در شهرها هستند که نقش مهمی در تأمین ایمنی و آسایش شهروندان و توسعه اقتصادی شهرها ایفا می‌نمایند. هدف از این مقاله مکان‌یابی بهینه ایستگاه‌های آتش‌نشانی در کلان‌شهر مشهد است. در این تحقیق از نتایج سرشماری سال 1385 و اطلاعات حوادث و حریق صورت گرفته در طول 10 سال استفاده شده است. در مجموع از 5 معیار زمان، وضعیت کالبدی شهر، مسائل جمعیتی و اجتماعی، فراوانی و پراکندگی حریق‌ها، عوامل طبیعی و زیرساختی و دو مدل منطق فازی و روش تحلیل سلسله‌مراتبی جهت شناسایی پهنه‌های بهینه ایجاد ایستگاه‌های جدید استفاده شده است. در این فرایند پس از مشخص شدن معیارها و شاخص‌های مؤثر، پایگاه داده مرتبط تشکیل شد و سپس با استفاده از مدل منطق فازی لایه‌های اطلاعات استاندارد شده‌اند. در مرحله بعد با استفاده از روش تحلیل سلسله‌مراتبی وزن معیارها و شاخص‌های هرکدام از آن‌ها به‌دست‌آمده است. جهت تعیین وزن و اهمیت شاخص‌ها، نظرات 30 نفر از مدیران و کارشناسان خبره آتش‌نشانی اخذ گردید. سپس لایه‌ها به تفکیک هر معیار سنجش شده و مجموع آن‌ها با هم ترکیب شدند. در نهایت 17 پهنه بهینه بعد از سنجش عینی خروجی‌های به‌دست‌آمده مشخص گردید و 28 ایستگاه جدید در آن‌ها مکان‌یابی شدند.
کلیدواژه‌ها

احمدی، اردشیر؛ 1370. مکان گزینی نقاط استقرار ایستگاه‌های آتش‌نشانی و خدمات ایمنی در تهران. مجله روش. شماره 9. ص 41.
ایزارد، والتر؛ 1357. روش‌های تحلیل منطقه‌ای. ترجمه کاظم‌زاده صمیمی. تهران: انتشارات دانشگاه ملی ایران. ص 50-48.
بهشتی‌روی، مجید؛ 1374. ضوابط مکان گزینی ایستگاه‌های آتش‌نشانی در شهرهای کشور. انتشارات وزارت کشور. ص 1 تا 10.
بیات، محمد؛ 1375. سازمان‌های خدمات ایمنی و آتش‌نشانی کشورهای اروپایی. تهران: انتشارات انوار. ص 20-10.
پرهیزکار، اکبر. 1376. ارائة الگوی مکان‌گزینی مراکز خدمات شهری با تحقیق در مدل‌ها و GIS شهری. رسالة دکتری دانشگاه تربیت مدرس. تهران. ص 64-27.
سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری مشهد؛ 1387. آمار مرکز عملیات سازمان آتش‌نشانی. ص 80-55.
سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور؛ 1378. ماهنامه شهرداری‌ها. شماره 10. ویژه‌نامه آتش‌نشانی. ص 25-15.
لی، کولین؛ 1366. مدل‌ها در برنامه‌ریزی شهری. ترجمه عباس‌زادگان، مصطفی. انتشارات جهاد دانشگاهی تهران. ص 35.
مرکز آمار ایران؛ 1385. نتایج تفصیلی سرشماری نفوس و مسکن. ص 90-50.
شهرداری مشهد؛ 1391. آمارنامه سال 1391. ص 246.
شهرداری تهران؛ 1375. مطالعة مقدماتی نحوة توسعة ایستگاه‌های آتش‌نشانی در تهران. مجله بی‌تا. شماره 9. ص 40-38
وزارت کشور؛ 1383. ارائه مدل و ضوابط مکان گزینی ایستگاه‌های آتش‌نشانی. پرهیزگار، اکبر. تهران.
ص 5-4.
Ahmadi, A., 1370. The location of fire stations and safety services in Tehran. Journal of ravesh. No. 9, pp. 41.
Ayzard, Walter., 1357. Regional analysis. translation Kazemzadeh samimi. Tehran. National University Press. S50-48.
Bhshtyravy, M., 1374. criteria, location of fire stations in the city. The Interior Ministry. pp. 1 to 10.
Bayat, M., 1375., fire safety services organizations in Europe. Tehran. anvar. S20-10.
parhizkar, Akbar., 1376. Model locate in urban centers with models and GIS in urban research. Tarbiat Modarres University doctoral dissertation. Tehran. S64-27.
The Fire and Safety Services Mashhad Municipality., 1387. Statistics Fire Department Operations Center. S80-55.
Municipalities and Dhyary country., 1378. Municipalities Magazine. No. 10. especially a fire. S25-15.
Lee, Colin., 1366. Models in urban planning. translating Baszadgan. Mostafa. Tehran University Jihad Press. p. 35.
Statistical Center of Iran., 1385. Detailed results of the Census of Population and Housing. S90-50.
Mashhad Municipality., 1391. Figures a year. 1391. p. 246.
Tehran Municipality., 1375. Preliminary study of how the development of fire stations in Tehran. B. Journal. No. 9. pp. 40-38
Department of the Interior., 1383. Site selection criteria model and fire stations. parhizgar. Akbar. Tehran.
Pp. 5-4.
Dey, Prasanta Kumar November., 2003. "Analytic Hierarchy Process Analyzes Risk of Operating Cross-Country Petroleum Pipelines in India". Natural Hazards Review. Retrieved 2007-08-20.
Caffrey, James June., 2005. "Test Run: The Analytic Hierarchy Process". MSDN Magazine. Retrieved 2007-08-21.
Chan, F. T. S.; Chan, H. K., 2010. "An AHP model for selection of suppliers in the fast changing fashion market". The International Journal of Advanced Manufacturing Technology 51 (9–12): 1195.
Lewis, Robert J. The application of microcomputers to fire station location planing international Fire chief., 1986 Feb: Vol. 52(no.2): PP.18-21.
Jenks, George F., 1967. "The Data Model Concept in Statistical Mapping". International Yearbook of Cartography 2007: 186.
Reilly, J.M. Development and application of a fire station plcement model. Fire Technology., 1985 Aug: Vol. 21 (no 3): PP. 181-198.
Novak, V. "Are fuzzy sets a reasonable tool for modeling vague phenomena?". Fuzzy Sets and Systems 156 (2005) 341—348.
Saaty, Thomas L., 2010. Principia Mathematica Decernendi: Mathematical Principles of Decision Making. Pittsburgh. Pennsylvania: RWS Publications. ISBN 978-1-888603-10-1.
Saaty, Thomas L.; Peniwati, Kirti., 2008. Group Decision Making: Drawing out and Reconciling Differences. Pittsburgh. Pennsylvania: RWS Publications. ISBN 978-1-888603-08-8.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 19 بهمن 1392
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1393