جغرافیا و مخاطرات محیطی

جغرافیا و مخاطرات محیطی

شناسایی و سنجش اهمیت شاخص‌های سیاست‌گذاری فضایی مدیریت ریسک سیلاب روستایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی‌، دانشگاه تربیت مدرس ، تهران،ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه تربیت مدرس ، تهران،ایران
3 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه تربیت مدرس ، تهران،ایران
چکیده
سیاست­گذاری فضایی در خصوص مدیریت ریسک سیلاب به یک سری اعمالی گفته می­شود که برای دستیابی به یک راه‌حل منطقی در کاهش آسیب ­های ناشی از سیلاب همچنین کاستن از گسترش سیلاب است. سیاست­ گذاری فضایی مدیریت ریسک سیلاب روستاها در تقاطع بسیاری از ملاحظات مدیریتی قرار دارد و به همین هنگام تدوین سیاست ­­های فضایی مدیریت ریسک سیلاب باید به شاخص­ های متعدد اعم از محیط‌زیستی، اقتصادی، اجتماعی – فرهنگی، مدیریتی – نهادی و کالبدی (کاربری اراضی) که هر یک دارای تعداد زیادی گویه می­ باشند توجه نمود در همین راستا پژوهش حاضر به بررسی اهمیت هریک از این شاخص­ های پنج­گانه در تدوین سیاست­ گذاری فضایی مدیریت ریسک سیلاب در روستاها پرداخته است. با توجه به نوع هدف پژوهش که مقوله اهمیت شاخص ­ها در سیاست ­گذاری فضایی است، جامعه آماری پژوهش را متخصصین امر اعم از اعضا هیئت‌علمی متخصص در این راستا فارغ­ التحصیلان و دانشجویان دکتری با عنوان رساله مرتبط و مسئولین امر می‌باشند به همین منظور تعداد 70 نمونه انتخاب شده است. پرسشنامه مرتبط از منظر آن‌ها دارای سطح روایی مطلوب و میزان پایایی با مقدار ضریب آلفای کرون­باخ 97/0 است که سطح بسیار مطلوبی را نشان می­ دهد با توجه به نوع شاخص­ ها و تعداد نمونه سعی بر آن گردید تا از طریق آزمون­ های آماری آنوا[1] و جهت تکمیل عملکرد آن از آزمون آماری تعقیبی دانکن[2] استفاده شده است که نتایج این بررسی حاکی از آن است که شاخص محیط‌زیستی کمترین میزان اهمیت را با مقدار 9484/2 در طیف یک به همراه شاخص اقتصادی با مقدار 1056/3 قرار گرفته است. شاخص­ های اجتماعی – فرهنگی با مقدار 2381/3 و مدیریتی – نهادی با مقدار 3105/3 هم سایه در طیف دو شده ­اند و این دو شاخص (اجتماعی – فرهنگی و مدیریتی – نهادی) و تنها شاخصی که به‌صورت مجزا در طیف آخر قرار گرفته و در طیف­ های ماقبل جایگاهی ندارد شاخص کالبدی (کاربری اراضی) است که تنها با مقدار 4186/3 در گروه سوم قرار گرفته است و بیشترین زیرمجموعه را به خود اختصاص داده است که این امر نشان از اهمیت بیشتر این شاخص در بحث سیاست­گذاری فضایی مدیریت ریسک سیلاب روستاها بوده است.
 
کلیدواژه‌ها
موضوعات

©2024 The author(s). This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0)

- بدری، سیدعلی؛ رضوانی، محمدرضا؛ خدادادی، پروین؛ 1400. طراحی الگوی چالش‌های تدوین سیاستگذاری فضایی مناطق روستایی کشور، فصلنامه مجلس و راهبرد، سال بیست وششم، شماره 99 https://dorl.net/dor/20.1001.1.26455471.1399.7.1.2.9
- حاجی بیگلو، محبوبه؛ شیخ واحد، بردی؛ 1398. تحلیل مدیریت ریسک سیلاب براساس مفاهیم خطر، مواجهه و آسیب‌پذیری با ارائه چارچوب­ها و مدل­ها، نشریه آب و توسعه پایدار، سال پنجم، شماره 1،
صص 73-82.
- Associated Programme on Flood Management (APFM)., 2017. Selecting measures and designing strategies for integrated flood management - a guidance document. Associated Programme on Flood Management.
- Bormann Helge, Kebschull Jenny, Ahlhorn Frank., 2021. Challenges of Flood Risk Management at the German Coast, Water Resources Quality and Management in Baltic Sea Countries pp 141-155.
- Mohit Prakash Mohanty, Vittal H, Vinay Yadav, Subimal Ghosh, Goru Srinivasa Rao, Subhankar Karmakar., 2021. A new bivariate risk classifier for flood management considering hazard and socio-economic dimensions, Journal of Environmental ManagementVolume 255. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2019.109733.
- Hamid Reza Pourghasemia Seyed Vahid Razavi Termehb Narges Kariminejadc Haoyuan Hongd Wei Chene., 2020. An assessment of metaheuristic approaches for flood assessment, Journal of HydrologyVolume 582. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2019.124536.
- D. D. Sinha, A. N. Singh, U. S. Singh., 2020.
- Klijn F, Samuels P, van Os A., 2008. Towards flood risk management in the EU: State of affairs with examples from various European countries. Int J River Basin Manage 6: 307-321.
- de Bruijn, K., F. Klijn, M. Caroline, M. Marjolein, and W. Henk., 2008. Long-term strategies for flood risk management: scenario definition and strategic alternative design. Floodsite report T14-08-01.
- Concept Paper., 2004. Technical Document No. 1, WMO & GWP.
- Tanner and Rentschler., 2015. The Added Value of System Robustness Analysis for Flood Risk Management Illustrated by a Case on the IJssel River, Natural Hazards and Earth System Sciences, 15, PP. 213–223.
- Dore, J., and L. Lebel., 2010. Deliberation and scale in mekong region water governance. Environmental Management 46(1):60–80.
- UNISDR., 2015. Making development sustainable: the future of disaster risk management. Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction. United Nations Office for Disaster Risk Reduction, Geneva, Switzerland. https://doi.org/10.18356/bd3a73ea-en.
- Mostert, E., M. Craps, and C. Pahl-Wostl., 2008. Social learning: The key to integrated water resources management? Water International 33(3):293–304.
- Young, O.,2006. Vertical interplay among scale-dependent environmental and resource regimes. Ecology and Society 11(1).
- Cash, D. W., W. N. Adger, F. Berkes, P. Garden, L. Lebel, P. Olsson, L. Pritchard, and O. Young., 2006. Scale and cross-scale dynamics: governance and information in a multilevel world. Ecology and Society 11(2):8.
- Berry Gersonius, Chris Zevenbergen, Sebastian van Herk., 2008. Managing flood risk in the urban environment: linking spatial planning, risk assessment, communication and policy, Adaptive and Integrated Water Management pp 263-275.
- Van Buuren, A., G. J. Ellen, and J. F. Warner., 2016. Path dependency and policy learning in the Dutch delta: toward more resilient flood risk management in the Netherlands? Ecology and Society 21(4):43. https://doi.org/10.5751/ES-08765-210443.
- Jing Ran, Zorica Nedovic-Budic., 2016. Integrating spatial planning and flood risk management: A new conceptual framework for the spatially integrated policy infrastructure, Computers, Environment and Urban Systems 57 (2016) 68–79.
- IPCC of East Azerbaijan Province., 2019. Available online: https://azsharghi.mporg.ir/ (accessed on 15 September 2020).
- Said, F.X.D.; Kpinpuo, S.D.; Hinson, R.E.,2019. Sustainable development in Ghana’s gold mines: Clarifying the stakeholder’s perspective. J. Sustain. Min, 18, 84–88.
- Kaewkitipong, J., Challies, E., Jager, N.W., Kochskaemper, E., Adzersen, A., 2018. The environmental
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 17 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 10 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 14 شهریور 1401
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1403