جغرافیا و مخاطرات محیطی

جغرافیا و مخاطرات محیطی

واکاوی همدیدی بارش سنگین مورخ 28 اسفند 1397 شهر مینو‌دشت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته آب و هواشناسی سینوپتیک، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
چکیده
بارش‌های سنگین حاصل از الگو‌های جوی بسته به وسعت فعالیت و بازه‌ی زمانی رخداد آن می‌تواند حوادث و پیامد‌های ناگواری مانند وقوع سیل به همراه داشته باشند. پژوهش حاضر به‌منظور تحلیل همدید بارش سنگین 5/171 میلی‌متری منجر به سیل در شهر مینودشت روز 28 اسفند‌ماه سال 1397 نگارش یافته است. دیدگاه این تحقیق محیطی به گردشی بوده و نخست مقدار بارش ایستگاه‌ زمینی مینودشت مشخص شد و با دریافت داده‌های سطوح فوقانی اتمسفر از وب‌سایت مرکز ملی پیش‌بینی محیطی (NCEP/NCAR) و تحلیل آن‌ها علت رخداد بارش سنگین آشکار شد. به‌منظور بررسی شرایط همدید، با استفاده از محیط نرم‌افزار گردس به ترسیم نقشه‌های فشار سطح تراز دریا، و در سطوح فوقانی جو، ارتفاع ژئوپتانسیل، بردار باد، تاوایی، امگا، ضخامت، پیچانه و وزش رطوبتی (تراز 500 هکتوپاسکال) پرداخته شد. نتایج حاصل از تحلیل نقشه‌ها نشان دادند در زمان وقوع بارش سنگین سامانه‌های پرفشار‌ی در مغولستان و جنوب چین تشکیل یافته و شیب گرادیان فشار و جبهه شدیدی با سیستم کم‌فشار حاکم بر روی مینودشت ایجاد کرده است. در سطوح فوقانی جو وجود بلوکینگ کم‌فشار بریده همچون مانعی بر سر راه باد‌های غربی قرارگرفته و باعث ریزش جریان باد‌های غربی به سمت منطقه موردمطالعه شده‌ است. علاوه بر این ضخامت زیاد جو منطقه موردمطالعه و حاکمیت مقدار پیچانه منفی به ناپایداری هوا منجر شده و وجود هسته‌های مثبت تاوایی و امگای منفی نشان‌دهنده جوی ناپایدار در روز‌های مورد بررسی در منطقه موردمطالعه بوده است. هم‌چنین تغذیه رطوبتی از منابع رطوبتی مانند دریای خزر، آرال، دریای سیاه و مدیترانه شرایط ویژه‌ای را برای ریزش شدید بارش فراهم آورده است.
کلیدواژه‌ها

باعقیده، محمد؛ انتظاری، علیرضا؛ علیمردانی، فاطمه؛ 1391. تحلیل سینوپتیکی بارش‌های حوضه‌های اترک و گرگانرود (39 بارش فراگیر). جغرافیا و توسعه. شماره 26. صص 113-124.
برنا، رضا؛ 1396. شناسایی الگو‌های همدید بارش‌های سنگین در حوضه مارون (مطالعه موردی: بارش 29 آبان 1392). فصلنامه جغرافیای طبیعی. سال دهم. شماره 36. صص 47-60.
جهانبخش اصل، سعید؛ ذوالفقاری، حسن؛ 1381. بررسی الگوهای سینوپتیک بارش‌های روزانه در غرب ایران. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. دوره 17-16. شماره 4-1. صص234-258.
حمیدیان‌پور، محسن؛ علیجانی، بهلول؛ صادقی، علیرضا؛ 1389. شناسایی الگو‌های همدیدی بارش‌های شدید شمال غرب ایران. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک. شماره اول. صص1-16.
خوش‌اخلاق، فرامرز؛ محمدی، حسین؛ شمسی‌پور، علی‌اکبر؛ افتادگان خوزانی، اصغر؛ 1391. واکاوی همدید بارش تگرگ فراگیر در شمال غرب ایران. جغرافیا و مخاطرات محیطی. شماره دوم. صص 55-69.
صلاحی، برومند؛ عالی‌جهان، مهدی؛ 1392. تحلیل سینوپتیک مخاطرات اقلیمی شهرستان یاسوج (مطالعه موردی: بارش سنگین 20 اسفند 1389). جغرافیا و مخاطرات محیطی. شماره 5. صص73-89.
ضیایی، محمود؛ بنی کمالی، سهند؛ شریفی کیا، محمد؛ 1390. ارزیابی توان اکولوژیکی و اولویت‌بندی پهنه‌های مستعد اکوتوریسم (موردمطالعه: شهرستان مینودشت). برنامه‌ریزی و آمایش فضا. دوره پانزدهم. شماره 4. صص 109-128.
قادری، حیدر؛ علیجانی، بهلول؛ 1389. تحلیل سینوپتیکی بارش‌های شدیدی لارستان. فصلنامه جغرافیای طبیعی. سال سوم. شماره 8. صص 17-36.
کرمپور، مصطفی؛ معصوم‌پور سماکوش، جعفر؛ میری، مرتضی؛ یوسفی، یدالله؛ 1392. بررسی الگو‌های همدیدی بارش‌های سیل‌آسا در استان لرستان. فصلنامه علمی_پژوهشی فضای جغرافیایی. شماره 43. صص 99-113.
گل‌کار، محمد؛ محمدی، حسین؛ 1392. بارش‌های شدید خراسان جنوبی. فصلنامه جغرافیایی سرزمین. شماره 37. صص33-54.
گندمکار، امیر؛ 1389. بررسی بارش‌های شدید در نواحی جنوبی استان بوشهر. مجله چشم‌انداز جغرافیایی (علمی پژوهشی). سال چهارم شماره 10. صص 143-157.
 
Carla Lima K. Satyamurty P and Reyes Fernandez JP., 2009. Large-Scale Atmospheric Conditions Associated with Heavy Rainfall Episodes in Southeast Brazil, Theoretical and Applied Climatology 101: 121-135.
Kahan R. Ziv B. Enzel Y and Dayan U., 2002. Synoptic climatology of major floods in the Negev desert,Israil. International journal of Climatology 22(7): 867-882.
Kotroni V. Lagouvardos K. Kallos G. Ziakopoulos D. 1999. Severe flooding over central and southern greece associated with pre‐cold frontal orographic lifting. Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society 125(555): 967-991.
Krichak SO. Tsidulko M. Alpert P., 2000. Monthly Synoptic Patterns Associated With Wet/Dry Conditions in the Eastern Mediterranean. Theoretical and Applied Climatology 65 (3-4): 215-229.
Lackmann GM. Gyakum JR., 1999. Heavy Cold-Season Precipitation in the Northwestern United States: Synoptic Climatology and an Analysis of the Flood of 17–18 January 1986. Weather and Forecasting 14(5): 687–700.
Lana A. Compins J. Genoves A. Jansa A., 2007. Atmospheric patterns for heavy rain events in the Balearic island. International journal of climatology 12: 27-32.
Matlik O. and Piia Post., 2008. Synoptic weather types that have caused heavy precipitation in Estonia in the period 1961–2005. Estonian Journal of Engineering 14(3): 195-208.
Rezacova D. Kaspar M. Muller M. Sokol Z. Kakos V. Hanslian D. Pesice P., 2005. A Comparison of the flood precipitation episod in August 2002 with historic extreme precipitation events on the Czech territory. Atmospheric Research 77 (1–4): 354-366.
Robert PH. Donald TJ. Goseph BC., 1998. Investigation of Upper-Air Conditions Occurring with Heavy Summer Rain in Utah. International Journal of Climatology 18 (7): 701-723.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 25 آذر 1399
  • تاریخ بازنگری 21 بهمن 1399
  • تاریخ پذیرش 07 اسفند 1399
  • تاریخ انتشار 01 بهمن 1399