جغرافیا و مخاطرات محیطی

جغرافیا و مخاطرات محیطی

مراکز فعالیت و الگوهای سینوپتیکی بارش برف سنگین در شمال غرب ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 فردوسی مشهد
2 داشگاه فردوسی مشهد
3 دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
تعیین شاخص اقلیمی و الگوهای جوّی برف سنگین شمال غرب در راستای روش شاخص سازی با رویکرد محیط به گردش در اقلیم‌شناسی همدید است. برای این هدف، داده‌های روزانه دما و بارش زمستان 12 ایستگاه دیده‌بانی همدید دوره 1989- 2010 از هواشناسی ایران و ارتفاع ژئوپتانسیل متر تراز 500 ه.پ. در محدوده جغرافیایی 10 تا 65 درجه شمالی و 15 تا 80 درجه شرقی از مراکز پیش‌بینی محیطی و مطالعات اقلیمی آمریکا استفاده شد. 74 روز بارش برف سنگین و فراگیر در منطقه تعیین، شاخص ‌ها و الگوهای همدید با روش تحلیل مؤلفه اصلی مشخص گردید. مناطق با همبستگی فضایی در طی زمان، مرکز فعالیت ، در سطوح میانی جو به ترتیب: تاوه قطبی، اروپای غربی- سیبری مرکزی، بالکان، آسیای مرکزی و آناتولی می‌باشند. این مراکز با الگوی فرود عمیق آسیای غربی، مانع اروپا، فراز آسیای مرکزی و سردچال قفقاز مرتبط است، که با همگرایی و صعود هوا با کاهش شدید دما، ریزش برف سنگین منطقه را موجب می‌شوند. پرفشار سیبری منطبق بر کانون آسیای مرکزی در سطوح میانی جو، عامل مهم در تداوم و تقویت الگوهای جوی فوق است.
کلیدواژه‌ها

امینی نیا، کریم؛ لشگری، حسن؛ علیجانی، بهلول؛ (1389). بررسی و تحلیل نوسانات بارش برف سنگین در شمال غرب ایران. فضای جغرافیایی. شماره 29. صص 163-145.
بهبودی، عظیم؛(1389). تحلیل آماری و سینوپتیکی بارش برف سنگین در اردبیل. رساله دکتری دانشگاه اردبیل.
بیرودیان، نادر؛(1383). برف و بهمن (مدیریت مناطق برف‌گیر). چاپ اول، انتشارات دانشگاه امام رضا. ص 320.
پروانه، بهروز؛ شیرانوند، هنگامه؛ درگاهیان، فاطمه؛ 1389. بررسی الگوهای سینوپتیکی روزانه بارش برف سنگین در غرب ایران. همایش جغرافیای طبیعی در برنامه ریزی محیطی. 5 و 6 خرداد ماه.
حجازی زاده زهرا؛(1376). بررسی سینوپتیکی نرمال پرفشار جنب حاره. مجله رشد جغرافیا، شماره 45. صص 25-20.
رضیئی، طیب؛ عزیزی، قاسم؛ محمدی، حسین؛ خوش اخلاق، فرامرز؛(1386). الگوهای روزانه گردش جوی زمستانه تراز 500 هکتوپاسکال بر روی ایران و خاورمیانه. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. شماره 93. صص 21-9.
علیجانی، بهلول؛(1385). اقلیم‌شناسی سینوپتیک. انتشارات سمت، چاپ دوم، ص 255.
علیزاده،الف؛(1378). اصول هیدرولوژی پیشرفته. چاپ یازدهم، مشهد، انتشارات آستان قدس، دانشگاه امام رضا. ص622.
فهیمی نژاد، الهام؛ حجازی زاده، زهرا؛ علیجانی، بهلول؛ ضیائیان، پرویز؛(1391). تحلیل سینوپتیکی و فضایی توفان برف استان گیلان (فوریه2005). جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای. ش 19. صص302-281.
لشکری، حسن؛(1387). تحلیل سینوپتیکی موج سرمای فراگیر 1382 در ایران. پژوهش‌های جغرافیای طبیعی. شماره 66. صص 18-1.
Bartolini, E., Claps, P., & Odorico, P. D. (2010). Connecting European snow cover variability with large scale atmospheric patterns. Advance in geosciences, 26, 93-97.
Bednorz, E. (2008). Synoptic reasons for heavy snowfall in the Polish-German low land, Theoretical and Applied Climatology, 92, 133-140.
Bednorz, E. (2011). Synoptic conditions of the occurrence of snow cover in central European lowlands. International journal of climatology, 31, 1108-1118.
Beniston, M. (1997). Variation of snow depth and duration in the Swiss Alps over the last 50 years: links to changes in large scale climatic facings. Climate Change, 36, 281-300.
Birkland, K. & Mock, C. (1996). Atmospheric circulation patterns associated with heavy snowfall events Bridger Bowl, Montana, USA. Mountain research and development, 19, 281-286.
Clark, M. P., Serreze, M. C., & Robinson, D. A. (1999). Atmospheric controls on Eurasian snow extent. International Journal of Climatology, 19, 27-40.
Darrow, M. A. (1995). Flow pattern conductive for heavy snow in the northern big horn mountains of north central Wyoming. National Weather Digests, 19, 2-9.
Esteban, P., Jones, P. D., & Martin-Vide, J. Mases, M. (2005). Atmospheric circulation patterns related to heavy snowfall days in Andorra, Pyrenees. International Journal of Climatology, 25, 319-329.
Hartley, S. & Keables, M. J. (1998). Synoptic associations of winter climate and snowfall variability in New England, USA, 1950-1992. International Journal of Climatology, 18, 281-298.
Houssos, E. E., Lolis, C. J., & Bartzokas, A. (2007). The atmospheric conditions over Europe and the Mediterranean favoring snow events in Athens, Greece. Advance Geosciences, 12, 127-135.
Konrad, C. E. (1996). Relationships between the intensity of cold-air outbreaks and the evolution of synoptic and planetary-scale features over North America. Monthly Weather Review, 124, 1067-1083.
Lashkari, H. (1999). Synoptic analysis of cold wave sweeping 1382 in Iran. Physical Geography Research, 66, 1-18.
Richman, M. B. (1986). Rotation of principle component. Journal of Climatology, 6, 235-293.
Rodionov, S. & Assel, R. (2000). Atmospheric teleconnection patterns and severity of winters in the Laurentian Great Lakes basin. Atmospheric-Ocean 38, 601-635.
Slonosky, V. C., Jones, P. D., & Davies, T. D. (2001). Atmospheric circulation and surface temperature in Europe from the 18th century to 1995. International Journal of Climatology, 21, 63-75.
Ueda, H., Kibe, A., Saitoh, M., Inoue, T. (2014). Snowfall variation in Japan and its linkage with tropical forcing. International journal of climatology, 35(6), 991-998.
Yarnal, B. (1993). Synoptic climatology in environmental analysis. London, a primer: Belhaven press.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 08 تیر 1393
  • تاریخ انتشار 01 بهمن 1394