مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه گونه‌ جرد لیبی (Meriones libycus) به‌عنوان مخزن بیماری سالک در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد

2 استادیار، گروه انگل شناسی و قارچ شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

جوندگان بزرگ‌ترین راسته پستانداران هستند که جمعیت بسیار بزرگی را بر روی کره‌ی زمین تشکیل می‌دهند و منشأ خسارات اقتصادی و بهداشتی فراوان هستند و همچنین به‌عنوان مخزن برخی از بیماری‌های Zoonosis مطرح هستند. ازجمله این بیماری‌ها می‌توان به بیماری سالک اشاره کرد. هدف از این مطالعه، مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه جرد ایرانی به‌عنوان مخزن بیماری سالک جلدی در ایران است. بدین منظور 17 متغیر زیستگاهی اعم از دو متغیر توپوگرافی، هفت متغیر اقلیمی و هشت متغیر کاربری اراضی/پوشش زمین به‌عنوان متغیرهای زیستگاهی به همراه نقاط حضور گونه، وارد مدل‌سازی MaxEnt گردیدند. مدل‌های توزیع گونه، ابزاری مفید در شناسایی مناطق مطلوب برای حضور گونه‌های حیات‌وحش هستند و به همین علت در حفاظت از گونه‌ها و مدیریت زیستگاه دارای اهمیت بالایی هستند. ازجمله این مدل‌های توزیع گونه‌، می‌توان به مدل MaxEnt اشاره کرد. بر اساس نتایج حاصل از مدل‌سازی نرم‌افزار MaxEnt، زیستگاه مطلوب جرد لیبی، مساحتی بالغ‌بر 438964 کیلومترمربع، معادل 30 درصد از سطح ایران را به خود اختصاص داده است. همچنین دو متغیر زمین‌شناسی و کاربری اراضی/پوشش زمین بیشترین تأثیر را در فرآیند مدل‌سازی دارا بودند. نقشه مطلوبیت زیستگاه گونه مخزن بیماری، نشان داد که بیشترین مطلوبیت زیستگاه، در استان‌های هرمزگان، خوزستان، بوشهر و خراسان رضوی قرار دارد. با توجه به آثار روحی و زیان اقتصادی محتمل بر بیماری سالک پوستی و نبود واکسن اثربخش و وجود جوندگان در چرخه بیماری‌زایی، شناسایی مخازن و زیستگاه مطلوب مخازن این بیماری برای انجام اقدامات مدیریتی امری لازم و ضروری است؛ تا سنگ بنایی برای مدیریت هرچه بهتر این بیماری شود.

کلیدواژه‌ها


CAPTCHA Image
  • تاریخ دریافت: 08 خرداد 1400
  • تاریخ بازنگری: 05 بهمن 1400
  • تاریخ پذیرش: 13 بهمن 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 13 بهمن 1400