##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

فاطمه نیکوکار محمد آریامنش

چکیده

كشور ايران به دلیل شرایط زمین‌شناسی و جغرافیایی خاص، هميشه در معرض خطرات طبيعي مختلفي بوده است. يكي از اين بلايا، زمین‌لرزه است كه آسيب‌هاي قابل توجهي را بر پيكره‌ اقتصادي و اجتماعي كشور تحميل كرده است. اين مسئله به‌ويژه در مناطق دارای گسل‌های فعال تهديدي جدي محسوب شده و هر ساله خسارت‌هاي جاني و مالي غيرقابل اغماضي به بار مي‌آورد. ازاین‌رو توجه به اهميت مکان‌يابي و پهنه‌بندي مناطق پرخطر از نظر دارا بودن پتانسيل خطر لرزه‌خیزی امري ضروري و قابل‌توجه است. بر همین اساس در پژوهش حاضر با استفاده از رهیافت تعینی به تعيين مناطق پرخطر لرزه‌خیز پرداخته شده است. به همین منظور گسل‌های منفرد و سامانه‌های گسلی مهم موجود در منطقه ابتدا به کمک تکنیک‌های سنجش‌ازدور، روی تصاویر ماهواره‌ای لندست 8 شناسایی شدند. در گام بعدی با توجه به ویژگی‌های زمین‌شناسی و تکتونیکی منطقه به قطعه‌بندی زمین‌شناختی و لرزه‌ای منطقه مورد مطالعه پرداخته شد و سازوکار گسل‌ها مشخص شدند و نقشه‌ رقومی گسل‌ها در محیط نرم‌افزار Arc GIS تهیه شد. سپس با استفاده از معادلات تجربی معتبر، بیشینه‌ بزرگای مورد انتظار گسل‌های اصلی منطقه محاسبه و میانگین‌گیری انجام شد. درنهایت با انتخاب چند رابطه کاهندگی معتبر بیشینه‌ شدت و شتاب افقی زمین‌لرزه برای منطقه مورد مطالعه، با استفاده از رهیافت تعینی، محاسبه شده و میانگین مقادیر محاسبه شده به‌عنوان بیشینه‌ شدت و شتاب زمین مربوط به هر گسل، برای تحلیل خطر منطقه مورد مطالعه استفاده شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد بیشینه شدت زمین‌لرزه بیش از +Ⅷ مرکالی و کمترین میزان آن نیزⅤمرکالی است. هم‎چنین میزان بیشینه شتاب افقی زمین‌لرزه در منطقه مورد مطالعه g37/0 و کمترین مقدار آن نیزg 05/0 بود. بر همین اساس طبق نتایج به‌دست آمده مناطق با پتانسیل خطرپذیری کم، داراي خطر متوسط، خطرپذیری بالا و مناطق با خطرپذیری بسيار بالا، بر اساس مقادیر بیشینه شدت زمین‌لرزه به ترتیب، 45/17، 81/24، 62/33 و 10/24 درصد و بر اساس مقادیر بیشینه شتاب زمین‌لرزه به ترتیب، 34/36، 77/29، 72/17 و 17/16 درصد از مساحت منطقه مورد مطالعه را تشکيل مي‌دهند. درنهایت به‌منظور بررسي‌ میزان صحت پژوهش انجام شده نتايج حاصله با نمونه‌های رخداد واقعيت زميني تطابق داده شد و نتایج نشان دهنده تطابق قابل ملاحظه‌ نتایج به دست آمده با واقعیت زمینی بود.

جزئیات مقاله

کلمات کلیدی

زمین لرزه, سامانه اطلاعات جغرافيايي،, روش قطعی, تحلیل خطر تعینی

مراجع
آژانس همکاری بین المللی ژاپن (JICA)، مركز تحقيقات زيست محيطي تهران بزرگ؛1380. گزارش نهايي ريز پهنه بندي لرزه‌ای تهران بزرگ.
حاتمي نژاد، حسین؛ فتحی، حمید؛ عشق آبادي، فرشید؛ 1388. ارزيابي ميزان آسيب پذيري لرزهاي در شهر تهران نمونة مورد مطالعه : منطقة 10 شهرداري تهران. پژوهش‌های جغرافياي انساني، دوره 41، شمارة 68 ، ص 20-1.
زارع، مهدی؛ 1384. مقدمه‌ای بر زمین‌لرزه شناسی کاربردی. چاپ اول. تهران: انتشارات پژوهشگاه بین المللی زمین‌لرزه شناسی و مهندسی زمین‌لرزه.
زارع، مهدی؛ 1388. مبانی تحلیل خطر زمین‌لرزه، انتشارات پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله.
سیاهکلی مرادی، علی؛ میرزایی، نوربخش؛ رضاپور، مهدی؛ 1383. روابط تضعیف شدت زمین‌لرزه در ایران، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران.
شاهپسندزاده، مجید؛ حيدري، مهدی؛ 1382. بررسي مقدماتي لرزه زمين ساخت و تاريخچه لرزه خيزي در استان اصفهان.
صفایی، همایون؛ 1383. طرح پژوهشی شناسایی و بررسی توان لرزه‌های گسل‌های اطراف اصفهان. معاونت شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان.
قهرودی تالی، منیژه؛ پورموسوی، سید موسی؛ خسروی، سمیه؛ 1391. بررسی پتانسیل تخریب لرزه خیزی با به کارگیری مدل‌های چند شاخصه (مطالعه موردی: منطقه یک شهر تهران). پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی. شماره سوم، ص 68-57.
مهاجراشجعي، ارسلان؛ 1360. ثبت و تفسير لرزه‌هاي محلي و ویژگی‌های زلزله خيزي مناطق شهركرد و اصفهان. امور و ويژة زلزله شناسي سازمان انرژي اتمي ايران.

Amberseys, N., Melville, C.P., 1982. A history of Persian earthquake, Cambridge earth Science series. Cambridge University Press, UK.
Ambraseys, N., Douglas, J., 2000. Reappraisal of the effect of vertical ground motions on response. ESEE Report 00-4. Department of Civil and Environmental Engineering, Imperial College, London.
Brunet, M.F., Korotaevb, M.V., Ershovb, A.V., Anatoly M. & Nikishin A.M., 2003. The South Caspian Basin: a review of its evolution from subsidence modelling. Sedimentary Geology. 156, 119–148.
Campbell, K.W., Bozorgnia, Y., 2003. Updated Near-Source Ground Motion (Attenuation) Relations for the Horizontal and Vertical Components of Peak Ground Acceleration and Acceleration Response Spectra. Bulletin of the Seismological Society of America. 93(1),314-331.
Chandra, U., McWhorted, J. G., Nowroozi, A.A., 1979. Attenuation of intensities in Iran. Bulletin of the Seismological Society of America. 69, 237-250.
Coppersmith, K. J., Wells, D. L., 1994. New Empirical Relationship among Magnitude, Rupture, Length, Rupture Area, and Surface Displacement. Bulletin of the Seismological Society of America. 84, 974 -1002.
Feng, X., Xuping, C., Aizhu, R., Xinzheng, L., 2008. Earthquake Disaster Simulation for an Urban Area, with GIS, CAD, FEA, and VR Integration, Tsinghua Science and Technology. 13, 311-316.
Ghodrati Amiri, G., Mahdavian, A., Manouchehri Dana, F., 2007. Attenuation relationships for Iran. J. Earthquake Eng. 11, 469-492.
King, A., Kiremidndjian A., 1995. Law Lincho H., Basoz Nersin I, Earthquake Damage and loss Estimation through GIS. International conference on seismic zonation. 265-272.
Lee, C.F., Ding, Y.Z., Huang, X.H., 2000. Seismic Hazard Analysis of the Hong Kong Region, JSEE: Fall 2000. 2(4), 9-18.
Matsuoka, M., Midorikawa, S., 1995. GIS Based Integrated Seismic hazard mapping for a large Metropolitan Area. In International conference on seismic zonation. 1334-1341.
Mohajer, A. Nowroozi, A. A. 1978. Observed and Probable Intensity Zoning of Iran. Tectonophysics. 49, 21-30.
Nowroozi, A. A., 1985. Empirical Relations Between Magnitudes and Fault Parameters for Earthquakes in Iran. Bull. Seismol. Soc. Am. 75, 1327-1338.
Yuan, Z., 2003. Development of A GIS Interface for Seismic hazard Assessment, International Institute For Geo-Information Science And Earth Observation Enschede, The Netherlands.
ارجاع به مقاله
نیکوکار ف., & آریامنش م. (2018). تحلیل خطر زمین‌لرزه بر اساس بیشینه شتاب با استفاده از رهیافت تعیینی (مطالعه موردی: شهرستان سمنان). جغرافیا و مخاطرات محیطی, 7(2), 168-151. https://doi.org/10.22067/geo.v0i0.67237
نوع مقاله
مقالات